Skip to content

STROJENIE PIANINA – definicja, proces

 

Definicja

Strojenie pianina to usługa polegająca na nadaniu każdemu dźwiękowi w instrumencie odpowiedniej dla niego częstotliwości. Ponadto zadaniem stroiciela jest tak dobrać wysokości dźwięków, aby akordy grane na rozciągłości całej klawiatury brzmiały zgodnie.


strociel stroi pianino kluczem

Proces

Pochodząc do tematu czysto technicznie, strojenie polega na obracaniu i wyginaniu kołków strojeniowych tak, aby struny osiągnęły właściwy naciąg. Do poruszania kołkami służy klucz, którego używanie wymaga wprawy i umiejętności. Każdy najmniejszy ruch kluczem skutkuje znaczną modyfikacją brzmienia, dlatego zawsze najpierw nasłuchuje się wysokości dźwięku, a następnie dokonuje korekty. Nigdy na odwrót. Nieumiejętne, zbyt gwałtowne lub obszerne ruchy kluczem mogą osłabić stabilność stroju instrumentu.

Jako, że standardowa ilość klawiszy w pianinach i fortepianach to 88, a na ponad połowę klawiszy przypada więcej niż jedna struna, należy się starannie przygotować, aby każda z nich współbrzmiała ze sobą w zgodzie z zasadami harmonii.

Każdą strunę stroi się osobno. W celu wygłuszenia sąsiednich struny i nasłuchiwać brzmienia tylko jednej, stroiciel stosuje taśmę filcową lub kliny.

taśma filcowa wygłuszająca struny chórugumowy klin wygłuszający struny chóru
źródła zdjęć: http://pim3.detwiler.us, http://tuningyourpiano.com

Gdyby nastroić instrument w taki sposób, żeby nadać każdemu dźwiękowi wysokość podaną przez stroik, mimo iż poszczególne dźwięki brzmiałby czysto, to nie wszystkie interwały stroiłyby ze sobą.

Wynika to z komatu pitagorejskiego. Mówi on, że przy podziale oktawy na dwanaście równych półtonów, do pełnej oktawy zabraknie 1/9 tonu. Z tego powodu konieczna jest temperacja stroju.

Temperacja to ustalenie prawidłowego współbrzmienia poszczególnych interwałów. W zależności od metody są to różne interwały. Można stroić kwintami i oktawami, kwintami i kwartami, tercjami i sekstami oraz tercjami, kwartami i kwintami. Np. w przypadku strojenia kwintami i kwartami, kwintę nieco się zwęża, a kwartę poszerza.
Temperację przeprowadza się w strefie temperacji – dwunastu dźwiękach, zwykle w obrębie oktawy a0,a1. Ustalone odległości między dźwiękami powiela się na przestrzeni pozostałych oktaw.

Zanim stroiciel przeprowadzi temperację, ustala on wysokość dźwięku wyjściowego – tonu podstawowego – a1.

Od 1939r. jego standardowa częstotliwość wynosi 440 Hz. Wcześniej obowiązywał standard Paryski wynoszący 435 Hz. Ogólnie ujmując stroiło się do niższego stroju nawet do a1 = 415 Hz. Jeżeli instrument jest starej daty, niekiedy lepiej zostawić zastaną wysokość, nie próbując na siłę podwyższać jego stroju. Uniknie się w ten sposób niebezpieczeństwa szybkiego, ponownego rozstrojenia i popękania strun. Dzisiaj niekiedy dźwiękowi a1 nadaje się wysokość 442 Hz. Brzmienie tak nastrojonego instrumentu jest klarowniejsze, bardziej wyraziste. Muzykom grającym na instrumentach dętych i smyczkowych łatwiej jest grać w stroju wyższym, więc aby usprawnić współprace orkiestry, również fortepiany stroi się wyżej.

Źródłem odniesienia dla stroiciela jest kamerton, którego mogą używać w wersji klasycznej – widełkowej, lub nowoczesnej – elektronicznej.

  • widełkowy – po uderzeniu widełek, kamerton wydaje stały dźwięk o wysokości 440 Hz

    źródło zdjęcia: http://slowodnia.files.wordpress.com

    • elektroniczny – często posiada wiele opcji takich jak rozpoznawanie dźwięku, wykres częstotliwości, emisja dźwięku o dowolnej częstotliwości. Nazywane są też stroikami. Często posiadają również wbudowaną funkcję metronomu.


źródło zdjęcia: www.phy.duke.edu

Źródła:

1 || 2 || 3 || 4 || 5