Skip to content

Czym się różni pianino od fortepianu?

Podczas przeglądania ogłoszeń o sprzedaży instrumentów klawiszowych niejednokrotnie natrafiam na opis pianina „sprzedam fortepian”, lub na odwrót. Jak najprościej odróżnić pianino od fortepianu? Czy pianino to faktycznie taki mały fortepian? Które wybrać?

Chyba najprostszy sposób, to po prostu odróżnienie ich po budowie. Pianino jest pionowe, a struny w nim ułożone są pionowo względem podłoża. Fortepian zaś jest instrumentem poziomym, posiadającym trzy nogi. Gra głośniej, posiada bowiem dużo większe pudło rezonansowe, dzięki czemu ma znacznie lepszą jakość dźwięku, którą dodatkowo możemy spotęgować poprzez podniesienie klapy. Niektórzy mówią, że fortepian to po prostu lepsza, ale i droższa wersja pianina.


Rys.  źródło: www.pszoniak.net

A bardziej fachowo? Czyli fortepian vs. pianino…
Współczesny fortepian ma skalę od A2 (koncertowe od F2), zaś dużo starsze od C1 – do c5 i posiadają 88 klawiszy. Są jednak fortepiany budowane przez firmę Bösendorfer o skali 7 3/4 oktawy, które posiadają 92 klawisze, a co najciekawsze – fortepian Bösendorfer Modell 290 Imperial posiada aż 8 oktaw i ma 97 klawiszy.
W fortepianie struny są rozpięte poziomo na stalowej ramie i uderzane młoteczkami z przyklejonym filcem. Naciśnięcie klawisza skutkuje uderzeniem młoteczka w strunę, przenosząc jednocześnie dynamikę uderzenia w klawisz. Po uderzeniu natychmiast odbija się od niej i w zależności od siły uderzenia, zatrzymuje się wyżej lub niżej. Pozwala to na szybką repetycję, czyli uderzanie kilka razy tego samego dźwięku w szybkim tempie. To odróżnia go od pianina.
Jako ciekawostkę należy tu dodać, że mamy cztery rodzaje fortepianów według podziału na ich długości (od początku klawiatury do końca pudła rezonansowego). I tak od 140-160 cm długości są to fortepiany gabinetowe, od 160 do 210 cm – salonowe, od 210 do 240 cm półkoncertowe, zaś powyżej 240 cm – koncertowe. Najdłuższym fortepianem na świecie jest Fazioli o długości 308 cm.
Kilka słów o pedałach w fortepianie… Ich użycie powodowało zmianę barwy instrumentu. W fortepianach umieszcza się zazwyczaj trzy, które służą do zmiany charakterystyki dźwięku.
Pedał forte – najważniejszy i najczęściej używany jest pedał prawy, zwany także pedałem forte. Wciśnięcie prawego pedału podnosi jednocześnie wszystkie tłumiki instrumentu, a dźwięk trwa nadal po zwolnieniu klawisza. Pozwala na podtrzymanie pożądanych dźwięków i jednoczesne zwolnienie rąk, dzięki czemu można grać inne dźwięki.
Pedał piano – lewy, zmienia brzmienie dźwięków na bardziej delikatne i przytłumione. Jego wciśnięcie powoduje przesunięcie całego mechanizmu (w tym klawiatury) odrobinę w prawo, przez co młotki trafiają w mniejszą liczbę strun.
Pedał sostenuto, czyli środkowy – często nie występuje w tańszych i starszych modelach fortepianów. Pedał ten jest rzadko wykorzystywany w muzyce zarówno rozrywkowej, jak i klasycznej, a służy do zaprzestania tłumienia jedynie aktualnie naciśniętych klawiszy.Tyle w skrócie o fortepianie. O samej budowie i historii bardziej szczegółowo napiszemy w jednym z kolejnych artykułów.

cropped-klaviano_tu.jpg

A pianino?
Jego pierwowzorem było klawicyterium, a także instrument zwany niegdyś żyrafą. Jego popularność przypadła dopiero na drugą połowę XIX wieku, a wynikało bardziej z faktu, iż posiadał mniejsze niż fortepian rozmiary. Wówczas bowiem w mieszczańskich domach zaczęło brakować miejsca dla fortepianów, były także znacznie tańsze.

(1. Stół klawiaturowy, 2 – listwa przednia, 3 – boczek, 4 – klawisz, 5 – pokrywa klawiatury, 6 – listwa blokująca klawiaturę, 7 – zawieszenie pokrywy klawiatury, 8 – drzwi górne, 9 – strojnica, 10 – kołek strojeniowy, 11 – pokrywa skrzyni, 12 – bok obudowy, 13 – osnowa, 14 –  cokół, 15 – rolka, 16 – podpora pozioma, 17 – rama żeliwna, 18 –  żebro, 19 – mostek basowy, 20 – drzwi dolne, 21 – wspornik metalowy,  22 – struny, 23 – młotek, 24 – płyta rezonansowa – źródło: www.strojenie-pianin.pl)

Większość pianin posiada dwa pedały, chociaż obecnie w nowych instrumentach montowane są trzy. Najczęściej używany jest prawy pedał, którego zadaniem jest przedłużenie wybrzmienia zagranych dźwięków po zdjęciu palców z klawiszy. Środkowy pedał pianina ma jednak zupełnie inne zastosowanie niż w fortepianie. Wycisza on bowiem maksymalnie brzmienie pianina. Po jego wciśnięciu między młotki a struny wsuwa się pasek filcu co zmniejsza siłę uderzenia młotka w struny.
Ciekawostką jest fakt, że w przedwojennych pianinach zamiast tego pedału instalowano gałkę z boku klawiatury z napisem moderator. W fortepianie natomiast pedał ten unieruchamia tłumiki już podniesione, co pozwala podtrzymać wybrane dźwięki i grać inne w sposób normalny. Użycie lewego pedału w pianinie, powoduje jego lekkie wyciszenie. Po wciśnięciu, belka spoczynkowa młotków przesuwa się w kierunku strun zmniejszając odległość młotka od struny.

W przypadku fortepianu cały mechanizm (w tym klawiatura) przesuwa się odrobinę w prawo, przez co młotki trafiają w mniejszą liczbę strun, skutkując zmianą brzmienia dźwięków na bardziej delikatne i przytłumione.
Zazwyczaj wybór instrumentu pozostaje w gestii przyszłego kupującego. Uzależnione jest to m.in. od wymagań muzyka. Ale istotna jest także przestrzeń, którą możemy przeznaczyć dla instrumentu. Pamiętajmy jednak, że fortepian posiada pełniejsze i bogatsze brzmienie niż pianino. I to on jest z reguły używany jako klasyczny instrument koncertowy. Do nauki dla młodych adeptów najodpowiedniejsze pozostaje więc pianino.

Na podst.

www.Muzyczny.pl

http://pl.wikipedia.org/wiki/Fortepian

http://www.klaviano.com/pl/pianonews/97-keys-bosendorfer.html